Забеспячэнне харчовай бяспекі, імпартазамяшчэнне і стварэнне насеннага фонду, здольнага на роўных канкурыраваць з сусветнымі аналагамі, сталі галоўнымі тэмамі рэспубліканскай нарады “Селекцыя і насенняводства айчынных сартоў сельскагаспадарчых раслін”.

Мерапрыемства, якое прайшло на базе Гродзенскага занальнага інстытута раслінаводства НАН Беларусі ў Шчучыне, сабрала каля 50 экспертаў галіны, вучоных і практыкаў. У абмеркаванні прынялі ўдзел першы намеснік Міністра сельскай гаспадаркі і харчавання Віталь Кулак, галіновыя спецыялісты, а таксама дырэктары найбуйнейшых элітавых арганізацый краіны.

Праграма форуму мела максімальна прыкладны характар. Адразу пасля адкрыцця і кароткага прадстаўлення патэнцыялу Шчучынскага рэгіёна ўдзельнікі форуму накіраваліся на аб’екты інстытута: азнаёміліся з вопытнымі палямі і тэхналагічным ланцужком падрыхтоўкі насеннага матэрыялу. Пасля гэтага на пленарным паседжанні разгарнулася асноўная аналітычная дыскусія.

Галоўны лейтматыў сустрэчы – адыход ад імпартазалежнасці. Тон абмеркаванню задаў Віталь Кулак, які адзначыў, што стабільнасць харчовага сектара краіны напрамую залежыць ад першаснага звяна – раслінаводства.

• Вынік у галіны ёсць, але гэта не той узровень, на які мы нацэленыя і якога мае права чакаць, – прама пазначыў сітуацыю Віталь Кулак. – У нас ёсць магутны падмурак для якаснага рыўка. Цяпер прынцыпова важна выпрацаваць дакладныя механізмы ўкаранення айчыннай селекцыі ў практыку элітгасаў. Ключавое дзяржаўнае даручэнне застаецца нязменным – не менш за 80% сістэмы насенняводства павінна быць забяспечана нашым, беларускім насеннем. Навука і вытворчасць абавязаны працаваць як адзіны арганізм. Самастойна, у адрыве ад акадэмічнай базы, галіна эфектыўна развівацца не зможа. Базай для нашай сустрэчы не выпадкова быў абраны Шчучынскі занальны інстытут – гэта наглядная дэманстрацыя таго, на якія сур’ёзныя дасягненні і прарыўныя тэхналогіі сёння здольная айчынная аграрная навука.

Генеральны дырэктар РУП “Навукова-практычны цэнтр НАН Беларусі па земляробстве” Сяргей Краўцоў на прыкладах вытворчых выпрабаванняў даказаў, што беларускія навінкі пераўзыходзяць па ўраджайнасці раскручаныя замежныя аналагі. Так, флагманскі сорт азімай пшаніцы “Амелія” ў Вілейскім раёне даў уражлівыя 90,3 цэнтнера з гектара, упэўнена абагнаўшы нямецкія і аўстрыйскія варыянты. Галоўнай задачай на сучасным этапе кіраўнік цэнтра назваў паскарэнне селекцыі: дзякуючы геномным тэхналогіям і кліматакамерам тэрмін стварэння новага канкурэнтаздольнага гатунку ўжо скарочаны да 3-5 гадоў.

Начальнік аддзела насенняводства Мінсельгасхарча Алег Беланоўскі ў сваім дакладзе зрабіў акцэнт на неабходнасці жорсткага кантролю за структурай сяўбы. Калі па аўсе, просе і жыце краіна абаронена поўнасцю, то па кукурузе, азімаму ячменю і асабліва бульбе (дзе доля нашых сартоў у прамысловым сектары складае ўсяго 26 працэнтаў) гаспадаркі ўсё яшчэ прадаўжаюць закупляць вялізныя аб’ёмы імпартнага насення, ігнаруючы дзяржаўныя інтарэсы.

Эканамічны бок пытання раскрыў кіраўнік РА “Белнасенне” Максім Карпук. Насенняводчая вертыкаль у рэспубліцы эфектыўна выбудавана і сістэмна стымулюецца дзяржавай: толькі за мінулы год на патанненне насення эліты было накіравана каля 15,5 мільёна рублёў, што дае рэальную базу для выканання даручэння Прэзідэнта. Пад ураджай бягучага года элітай ужо засеяна больш як 21 працэнт плошчаў азімага кліну.

Падводзячы вынікі, намеснік Старшыні Прэзідыума НАН Беларусі Пётр Казакевіч нагадаў, што на аснове зацверджанага Плана дзеянняў прыняты шэраг стратэгічных рашэнняў. Вучоным даручана актывізаваць работу і перадаць на дзяржсартавыпрабаванні новыя канкурэнтныя сарты, у тым ліку не менш як 10 сартоў збожжавых, 7 сартоў бульбы, 3 – кукурузы, па 2 сарты рапсу, гароху і цукровых буракоў. Будзе таксама арганізавана сумеснае стварэнне высокапрадукцыйных гібрыдаў цукровых буракоў, кукурузы, люцэрны і соі з калегамі з Расійскай Федэрацыі ў рамках ЕАЭС.

Для прасоўвання айчынных дасягненняў вырашана пашырыць сетку дэманстрацыйных палёў ва ўсіх рэгіёнах. Дарэчы, летась ужо было закладзена 15 такіх пляцовак, у тым ліку ў агракамбінаце “Сноў”, ПК імя У.І. КРЭМКА і РУП “ГЗІР НАН Беларусі”, каб кожны аграном на практыцы бачыў перавагі беларускай селекцыі.

_{Дыяна Кейка.
Фота аўтара.}